
ผู้สูงอายุที่ใช้สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง) รับการรักษาพยาบาลที่จำเป็นได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ทั้งที่หน่วยบริการประจำและที่หน่วยบริการซึ่งร่วมโครงการ 30 บาทรักษาทุกที่ ซึ่งขยายครบทุกจังหวัดตั้งแต่ 1 มกราคม 2568 ผู้ที่ช่วยเหลือตัวเองได้น้อย (คะแนน ADL ไม่เกิน 11) มีสิทธิได้รับบริการดูแลระยะยาวที่บ้าน ส่วนผู้ป่วยติดบ้านติดเตียงหรือกลั้นปัสสาวะ/อุจจาระไม่ได้ ขอรับผ้าอ้อมผู้ใหญ่หรือแผ่นรองซับได้ไม่เกิน 3 ชิ้นต่อคนต่อวัน โดยเริ่มจากติดต่อ รพ.สต. หรือ อบต./เทศบาลใกล้บ้าน
บัตรทองเป็นสิทธิของคนไทยที่ไม่มีสิทธิรักษาพยาบาลอื่นจากรัฐ เช่น สวัสดิการข้าราชการหรือประกันสังคม ผู้สูงอายุจำนวนมากที่ทำงานนอกระบบ ทำการเกษตร หรือไม่ได้เป็นผู้ประกันตนแล้ว จึงอยู่ในระบบนี้ หากไม่แน่ใจว่าตนเองใช้สิทธิใดหรือหน่วยบริการประจำคือที่ไหน ตรวจสอบได้ 3 ทาง
นโยบาย 30 บาทรักษาทุกที่ระยะที่ 4 ทำให้บริการครอบคลุมทุกจังหวัดตั้งแต่ 1 มกราคม 2568 ผู้มีสิทธิบัตรทองใช้บัตรประชาชนใบเดียวรับบริการได้ นอกจากโรงพยาบาลและ รพ.สต. ในระบบแล้ว ยังมีหน่วยบริการนวัตกรรมของเอกชน 7 ประเภทที่ติดสัญลักษณ์ของโครงการ ได้แก่
ตั้งแต่ 12 มกราคม 2569 สปสช. ปรับการใช้บริการที่หน่วยนวัตกรรมเป็นรูปแบบใหม่ หน่วยบริการจะตรวจสิทธิและโควตาที่เหลืออยู่ก่อน หากยังมีโควตาจึงสแกนใบหน้าเพื่อยืนยันตัวตนแล้วรับบริการ ผู้ป่วยจองคิวล่วงหน้าผ่าน LINE @nhso ได้ และระบบจะแจ้งว่าโควตายังว่างหรือไม่ ผู้สูงอายุที่ไม่ถนัดใช้โทรศัพท์ให้ลูกหลานช่วยจองได้ หากโควตาเต็มยังรับบริการได้ที่หน่วยบริการประจำตามสิทธิเช่นเดิม
กรณีเจ็บป่วยฉุกเฉินวิกฤต ให้โทร 1669 และเข้ารักษาที่โรงพยาบาลใกล้ที่สุดได้ตามนโยบายเจ็บป่วยฉุกเฉินวิกฤตมีสิทธิทุกที่ (UCEP)
การรักษาแต่ละโรคขึ้นกับการวินิจฉัยของแพทย์ ผู้ป่วยควรปรึกษาแพทย์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขที่ดูแลอยู่เสมอ
สปสช. ระบุว่าผู้ป่วยติดบ้านติดเตียงที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นผู้ป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาต คนพิการ หรือผู้สูงอายุ ซึ่งมีคะแนนประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน (Barthel ADL index) เท่ากับหรือน้อยกว่า 11 คะแนน มีสิทธิได้รับบริการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุข ในปี 2567 บอร์ด สปสช. ขยายกลุ่มเป้าหมายให้ครอบคลุมผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อมตั้งแต่ระดับปานกลางและผู้ป่วยระยะประคับประคองด้วย
สปสช. จ่ายค่าบริการผ่านกองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่นที่ดำเนินการร่วมกับ อบต./เทศบาล ไม่ได้จ่ายเป็นเงินสดให้ครอบครัว อัตราเหมาจ่ายเคยอยู่ที่ 6,000 บาทต่อคนต่อปี และบอร์ดอนุมัติเพิ่มเป็น 10,442 บาทต่อคนต่อปีตั้งแต่ปีงบประมาณ 2567 อัตราในปีต่อ ๆ ไปอาจปรับตามประกาศของ สปสช.
คณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติมีมติเมื่อ 2 พฤษภาคม 2565 ให้ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ แผ่นรองซับการขับถ่าย และผ้าอ้อมทางเลือก เป็นสิทธิประโยชน์ กลุ่มที่มีสิทธิคือผู้ป่วยติดบ้านติดเตียงที่มีคะแนน ADL ไม่เกิน 6 และผู้ที่กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ตามผลประเมินหรือข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ โดยไม่จำกัดอายุ ได้รับไม่เกิน 3 ชิ้นต่อคนต่อวัน
เรื่องสิทธิการรักษาที่ครอบคลุม หน้าคู่มือของ สปสช. ระบุว่าเป็นสิทธิของผู้มีบัตรทอง แต่ในเดือนสิงหาคม 2566 มีรายงานข่าวว่ารัฐบาลยืนยันให้ครอบคลุมคนไทยทุกสิทธิผ่านกองทุนสุขภาพท้องถิ่น ผู้ที่ใช้สิทธิข้าราชการหรือประกันสังคมจึงควรสอบถามหน่วยงานในพื้นที่หรือสายด่วน 1330 ว่าขอรับได้หรือไม่
หากแจ้งแล้วยังไม่มีเจ้าหน้าที่ติดต่อกลับ โทรสายด่วน สปสช. 1330 เพื่อขอให้ส่งเรื่องไปยังพื้นที่ได้
| หัวข้อ | ดูแลระยะยาว (LTC) | ผ้าอ้อมผู้ใหญ่/แผ่นรองซับ |
|---|---|---|
| เกณฑ์หลัก | ADL ไม่เกิน 11 คะแนน | ADL ไม่เกิน 6 คะแนน หรือกลั้นปัสสาวะ/อุจจาระไม่ได้ |
| สิ่งที่ได้รับ | แผนการดูแล เยี่ยมบ้าน กายภาพบำบัด ยืมอุปกรณ์ | ไม่เกิน 3 ชิ้นต่อคนต่อวัน |
| จุดติดต่อ | รพ.สต. รพ.อำเภอ อบต./เทศบาล | รพ.สต. อบต./เทศบาล (กทม. ศูนย์บริการสาธารณสุข/สำนักงานเขต) |
| สอบถาม | สายด่วน สปสช. 1330 | |
ได้ไม่เกิน 3 ชิ้นต่อคนต่อวัน สำหรับผู้ที่มีคะแนน ADL ไม่เกิน 6 หรือกลั้นปัสสาวะ/อุจจาระไม่ได้ ติดต่อขอรับที่ รพ.สต. อบต. หรือเทศบาล (กรุงเทพฯ ที่ศูนย์บริการสาธารณสุขหรือสำนักงานเขต)
ผู้มีภาวะพึ่งพิงที่มีคะแนน Barthel ADL เท่ากับหรือน้อยกว่า 11 เช่น ผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง อัมพฤกษ์ อัมพาต จะได้รับแผนการดูแลและการเยี่ยมบ้านจาก Care Manager, Caregiver และทีมหมอครอบครัว ติดต่อได้ที่ รพ.สต. หรือ อบต./เทศบาล
ใช้บัตรประชาชนใบเดียว ตั้งแต่ 12 มกราคม 2569 ร้านยาและคลินิกที่ร่วมโครงการจะตรวจโควตาและสแกนใบหน้ายืนยันตัวตน และจองคิวล่วงหน้าผ่าน LINE @nhso ได้
ข้อมูล ณ พฤศจิกายน 2569 หลักเกณฑ์อาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศของหน่วยงาน สอบถามสิทธิบัตรทอง การดูแลระยะยาว และผ้าอ้อมผู้ใหญ่ได้ที่สายด่วน สปสช. 1330 หรือ รพ.สต./อบต./เทศบาลใกล้บ้าน
อ่านบทความและข่าวสารอื่น ๆ