
คนไทยอายุ 60 ปีขึ้นไปรับบริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย เช่น วัคซีนคอตีบ-บาดทะยัก การประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน ตรวจความดันและเบาหวาน คัดกรองโรคซึมเศร้า วัณโรค มะเร็งช่องปาก และมะเร็งลำไส้ใหญ่ (อายุ 50–70 ปี) ผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไปรับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ฟรีในช่วงรณรงค์ ซึ่งปี 2569 จัดระหว่าง 1 พฤษภาคม–31 สิงหาคม ติดต่อได้ที่ รพ.สต. หรือโรงพยาบาลรัฐใกล้บ้าน
"สิทธิสุขภาพดีป้องกันโรค" เป็นบริการในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติที่มุ่งค้นหาความเสี่ยงก่อนป่วย เช่น การตรวจคัดกรอง การฉีดวัคซีน และการให้คำแนะนำปรับพฤติกรรม ต่างจากการรักษาเมื่อเจ็บป่วยแล้ว สปสช. ประชาสัมพันธ์ว่าบริการกลุ่มนี้ใช้ได้ทุกสิทธิ ทั้งบัตรทอง ประกันสังคม และข้าราชการ อย่างไรก็ตามบางบริการขึ้นกับหน่วยบริการที่ร่วมโครงการ ผู้ใช้สิทธิข้าราชการหรือประกันสังคมจึงควรสอบถามหน่วยบริการก่อนไป
คู่มือของ สปสช. กำหนดบริการสำหรับกลุ่มผู้สูงอายุไว้ดังตาราง
| หมวด | บริการ |
|---|---|
| วัคซีน | คอตีบ-บาดทะยัก, ไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล (อายุ 65 ปีขึ้นไป หรือมีโรคเรื้อรัง) |
| ประเมินร่างกาย | ความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน (ADL), ดัชนีมวลกาย, ความดันโลหิต |
| ตรวจเลือด | คัดกรองเบาหวาน และเอชไอวี |
| คัดกรองความเสี่ยง | โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคหลอดเลือดสมอง โรคซึมเศร้า วัณโรค มะเร็งช่องปาก |
| มะเร็ง | ตรวจอุจจาระคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ (อายุ 50–70 ปี), ตรวจการกลายพันธุ์ของยีนมะเร็งเต้านม (ตามเกณฑ์), ให้ความรู้การตรวจเต้านมด้วยตนเอง |
| ช่องปาก | เคลือบฟลูออไรด์ |
| สมองและพฤติกรรม | ความรู้การออกกำลังกายและฝึกสมองป้องกันสมองเสื่อม, การวัดความดันด้วยตนเองที่บ้าน |
นอกจากนี้ยังมีสายด่วนเลิกบุหรี่ 1600 และสายด่วนสุขภาพจิต 1323 สำหรับทุกกลุ่มวัย ผลตรวจที่ผิดปกติต้องได้รับการตรวจยืนยันหรือรักษาต่อตามคำแนะนำของแพทย์ ไม่ควรแปลผลหรือปรับยาเอง
ผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไปเป็นหนึ่งในกลุ่มเสี่ยงที่รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาลฟรี ผู้สูงอายุอายุ 60–64 ปีที่มีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ไตวาย หอบหืด ปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง หรือผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับเคมีบำบัด ก็อยู่ในกลุ่มเสี่ยงเช่นกัน
ผู้ที่เคยแพ้วัคซีน มีไข้ หรือมีโรคประจำตัวที่ไม่คงที่ ควรแจ้งเจ้าหน้าที่ก่อนฉีดทุกครั้ง
ผู้สูงอายุรับการตรวจช่องปากและเคลือบฟลูออไรด์ได้ตามสิทธิป้องกันโรค ผู้ถือบัตรทองยังใช้บริการที่คลินิกทันตกรรมเอกชนที่ร่วมโครงการ 30 บาทรักษาทุกที่ได้ ซึ่งเดิมครอบคลุมขูดหินปูน อุดฟัน ถอนฟัน เคลือบหลุมร่องฟัน และเคลือบฟลูออไรด์ ปีละ 3 ครั้ง มีรายงานว่าเงื่อนไขจำนวนครั้งและรายการบริการที่คลินิกเอกชนถูกปรับในปี 2569 แต่ยังไม่พบประกาศทางการที่ยืนยัน จึงควรสอบถามสายด่วน 1330 หรือคลินิกก่อนรับบริการ
คู่มือสิทธิของ สปสช. ระบุบริการแว่นตาสำหรับเด็กที่มีสายตาผิดปกติ แต่ไม่พบรายการแว่นตาสำหรับผู้สูงอายุเป็นสิทธิถาวร (ปี 2566 เคยมีโครงการแว่นสายตาสำหรับผู้สูงอายุ 5 แสนราย ผ่านกองทุนสุขภาพท้องถิ่น ซึ่งไม่ได้ระบุว่าเป็นสิทธิต่อเนื่อง) ผู้ที่มองเห็นลดลง ตามัว หรือสงสัยต้อกระจก ควรไปตรวจที่หน่วยบริการประจำ เพื่อให้แพทย์วินิจฉัยและรักษาหรือส่งต่อตามสิทธิ และสอบถามโครงการแว่นตาในพื้นที่จากเจ้าหน้าที่
ได้ ผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไปและผู้มีโรคเรื้อรังรับวัคซีนฟรีที่หน่วยบริการของรัฐในช่วงรณรงค์ ซึ่งปกติอยู่ระหว่างพฤษภาคม–สิงหาคม (ปี 2569 คือ 1 พ.ค.–31 ส.ค.)
เช่น วัดความดันและดัชนีมวลกาย ตรวจเลือดคัดกรองเบาหวาน คัดกรองโรคซึมเศร้า วัณโรค มะเร็งช่องปาก ความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดสมอง และตรวจอุจจาระคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่สำหรับอายุ 50–70 ปี
ผู้ถือบัตรทองที่สูญเสียฟันหลายซี่หรือทั้งปากทำฟันเทียมได้ที่โรงพยาบาลรัฐระดับอำเภอหรือจังหวัด หากใส่แล้วหลวมทันตแพทย์อาจพิจารณารากฟันเทียม สอบถามเพิ่มเติมที่ 1330
ข้อมูล ณ พฤศจิกายน 2569 หลักเกณฑ์อาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศของหน่วยงาน สอบถามสิทธิได้ที่สายด่วน สปสช. 1330 หรือ LINE @nhso และปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขที่ รพ.สต./โรงพยาบาลใกล้บ้านก่อนรับบริการ
อ่านบทความและข่าวสารอื่น ๆ